اقبال يغمايى ( گردآورنده )
4
شهيد راه آزادى سيد جمال واعظ اصفهانى ( فارسى )
عنايت ناصر الدين شاه به سيد سيد در دههء آخر پادشاهى ناصر الدين شاه با اينكه جوان بود در خطابت و موعظت و زبانآورى شهرت بسيار داشت . مورد عنايت شاه بود و طبق اين فرمان هر سال صد و چهار تومان از خزانه مىگرفت : « چون موافق ثبت و سررشتهء دفتر خانهء مباركه يكصد و چهار تومان نقد بدون رسوم در دستور العمل مملكت خراسان در حق عاليجناب فضائل نصاب سيادت انتساب آقا سيد جمال الدين روضهخوان بخرج منظور و به صيغهء مقررى برقرار است و فرمان همايون شرف صدور نيافته ؛ محض حصول افتخار و مزيد دعاگويى استدعاى صدور فرمان مبارك نمود . عليهذا در هذه السنه مسعودهء قوىئيل سعادت تحويل امر به صدور اين فرمان مهر لمعان مبارك فرموده به حكام و ولاة فرخنده سماة حال و استقبال خراسان امر و مقرر مىفرماييم كه مبلغ مزبور را همهساله مطابق خرج آمده ، و دستور العمل را به مشار اليه عايد دارند . به خرج محاسبه مجرى و ممضى خواهد بود . المقرر مستوفيان عظام شرح منشور همايون را ثبت نموده و در عهده شناسند . شهر ذى حجة الحرام 1312 » . دليرى در خطابت سيد جمال بطبع ناآرام و جسور نبود و در كارهاى شخصى - نه اجتماعى و سياسى - آسانگيرى را بر بيباكى و تهور ترجيح مىداد . اما هرزمان بر بالاى منبر مىشد و به وعظ و ارشاد خلق و بحث در مسائل اجتماعى مىپرداخت چنان دلير و زبانآور مىشد كه همگان از جسارتش در شگفت مىماندند . روزى خطاب به مردم چنين گفت : « اى سادهدلان زودباور ، مىدانيد حاصل اينكه بيشتر واعظان و روضهخوانان مدام شما را از انديشهء زندگى بازمىدارند ، دنيا را خوارمايه و زودگذر مىنمايند ، و در شرح و بسط برخى مطالب مبالغه مى - كنند ، چيست ؟ تن به قضا و بلا سپردن و محروميت و بدبختى براى خود خريدن ! آرى ، اين پراكندهگوييها نتيجهاش اين است كه تنبل بمانيم ، قدر موهبتهاى